Tijdelijke tentoonstellingen

Neuteboom. Van houtimitatie naar decoratie

Heldergele vlakken, oranjebruine kaders en sjabloonmotieven en soms een groen kader. Veel traditionele Staphorster interieurs worden gekenmerkt door de geschilderde houtimitatie op deuren, kozijnen, wandbetimmering en meubels. Dit neuteboom, zoals de decoratieschilderkunst in het Staphorster dialect wordt genoemd, is het onderwerp van de nieuwe tentoonstelling in Museum Staphorst van 2 april tot medio december 2022. Het museum toont meubels, interieuronderdelen, gereedschappen en benodigdheden, afkomstig uit eigen en particuliere verzamelingen.

 

Het aanbrengen van houtimitatie als bescherming of verfraaiing van houten meubels kwam aan het eind van de negentiende eeuw in heel Nederland voor. In Staphorst ontwikkelde deze techniek tot het typische neuteboom dat tot op de dag van vandaag heeft standgehouden! Niet meer als natuurgetrouwe houtimitatie, maar als decoratieschilderkunst. Het aanbrengen van neuteboom was vooral het werk van lokale huisschilders, ieder met hun eigen stijl. Wie het aandurfde probeerde het zelf, overigens met wisselend resultaat.

Neuteboom schilderen gaat als volgt. Op een met (gekleurde) grondverf beschilderde ondergrond wordt het gele pigment aangebracht. Dit wordt in een houtnerfstructuur uitgestreken met veren, kwasten en andere hulpmiddelen. Vervolgens komen er randen en sjabloonmotieven op met oranjebruin pigment. Ten slotte volgt een synthetische lak. De schilder kwam neuteboom aanbrengen na een verbouwing of verhuizing, of bijvoorbeeld met een bijzondere gelegenheid als een bruiloft in het vooruitzicht.

Behalve op binnendeuren, bedstededeuren, binnenwanden, schoorsteenboezems en raamkozijnen is het neuteboom te vinden op spindes, kleerkisten, hangvitrines, theerekjes, duivenkooien, raamhorren, turfbakken, stoelen, tafels, spinnewielen en stoven. Later breidde het arsenaal zich uit naar paraplubakken, kapstokken, lectuurbakken, dienbladen en plantentafeltjes.